Czy restrukturyzacja chroni członków zarządu przed odpowiedzialnością osobistą za zobowiązania spółki?
Podstawowym mechanizmem zwalniającym członków zarządu z odpowiedzialności osobistej za zobowiązania spółki jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w ustawowym terminie. Upadłość dotyczy wyłącznie podmiotów niewypłacalnych, natomiast restrukturyzację można stosować zarówno wobec dłużników niewypłacalnych, jak i zagrożonych niewypłacalnością. Jej celem – wprost wskazanym w art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego – jest uniknięcie ogłoszenia upadłości. Z perspektywy zarządu restrukturyzacja jest więc alternatywną do upadłości ścieżką postępowania w przypadku problemów z płynnością finansową w spółce.
Kiedy restrukturyzacja rzeczywiście chroni zarząd?
Z punktu widzenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki sytuacja jest jednak bardziej złożona. Istotnym rozróżnieniem wprowadzonym przez ustawodawcę jest to, że o ile w przypadku upadłości skutek ochronny dla zarządu wiąże się z samym złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, to w przypadku restrukturyzacji złożenie wniosku restrukturyzacyjnego takiej ochrony nie gwarantuje. W przypadku postępowań restrukturyzacyjnych otwieranych postanowieniem sądu, dopiero wydanie takiego postanowienia zwalnia zarząd spółki z obowiązku składania wniosku o ogłoszenie upadłości. Natomiast w najczęściej obecnie wykorzystywanym postępowaniu o zatwierdzenie układu konieczne jest wydanie postanowienia o zatwierdzeniu układu. Samo dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego nie daje ochrony członkom zarządu przed ich osobistą odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.
Do czasu sądowego otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu zarząd nadal odpowiada za dochowanie terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W praktyce często zarządy spółek, aby nie ryzykować osobistą odpowiedzialnością, wraz z uruchomieniem procedury restrukturyzacyjnej składają równolegle wniosek o ogłoszenie upadłości. Jest to podejście najbardziej bezpieczne dla członków zarządu, gdyż gwarantuje zachowanie terminu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie i uzyskanie ochrony przed osobistą odpowiedzialnością majątkową. Przepisy przy tym przewidują pierwszeństwo restrukturyzacji przed upadłością, w związku z czym to procedura restrukturyzacyjna będzie procedowana w pierwszej kolejności, a rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości zostanie wstrzymane.
Wstrzymanie rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości
W przypadku postępowań restrukturyzacyjnych otwieranych postanowieniem sądu (tj. przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego i postępowania sanacyjnego) rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości zostaje wstrzymane od momentu złożenia wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego do zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego.
W przypadku postępowania o zatwierdzenie układu rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości zostaje wstrzymane od momentu dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego oraz na etapie rozpoznawania przez sąd wniosku o zatwierdzenie układu.
W szczególnych przypadkach sąd może jednym postanowieniem wspólnie rozpoznać wnioski upadłościowy i restrukturyzacyjny lub dać pierwszeństwo wnioskowi upadłościowemu, ale tylko wtedy, gdy rozpatrywanie wniosku restrukturyzacyjnego prowadziłoby do przewlekłości ze szkodą dla wierzycieli. Przykładowo, w razie złożenia wniosku restrukturyzacyjnego w ostatniej chwili przed rozpoznaniem wniosku upadłościowego, gdzie w oczywisty sposób restrukturyzacja nie ma szans powodzenia.
Podsumowanie
- Restrukturyzacja może skutecznie uwolnić zarząd od odpowiedzialności osobistej za zobowiązania, ale tylko wtedy, gdy zostanie wydane postanowienie sądu o otwarciu postępowania lub zatwierdzeniu układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
- Samo złożenie wniosku restrukturyzacyjnego lub dokonanie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego nie chroni zarządu.
- W praktyce często składa się jednocześnie wniosek o ogłoszenie upadłości i wniosek restrukturyzacyjny, aby zabezpieczyć termin.
- Postępowanie restrukturyzacyjne ma pierwszeństwo, co chroni spółkę przed ogłoszeniem upadłości.
Baza wszystkich pytań i odpowiedzi na temat niewypłacalności przedsiębiorcy.
