Jaka dokumentacja jest potrzebna do oceny sytuacji przedsiębiorstwa w kryzysie?

Przedsiębiorca w kryzysie finansowym zazwyczaj czuje, że „coś jest nie tak” — pojawiają się opóźnienia w płatnościach, rosną zaległości, wierzyciele zaczynają dzwonić. Rzadziej jednak zna pełną skalę problemu. Tymczasem bez rzetelnych danych nie da się odpowiedzieć na kluczowe pytania: czy firma jest już niewypłacalna, czy jeszcze można ją uratować, jakie opcje wchodzą w grę i jakie ryzyko ponosi zarząd. Doradca restrukturyzacyjny jest jak lekarz — bez wyników badań nie postawi diagnozy.

Dobra wiadomość jest taka, że większość potrzebnych dokumentów przedsiębiorca już posiada. Poniżej opisujemy, co warto zebrać przed pierwszym spotkaniem z doradcą.

Zestawienie zobowiązań — punkt wyjścia
Pierwszym i najważniejszym krokiem jest ustalenie pełnej skali zadłużenia. W praktyce jest to często dokument, który nie istnieje w gotowej formie — przedsiębiorcy rzadko mają pod ręką kompletną i aktualną listę swoich zobowiązań.

Potrzebne informacje obejmują:

  • zobowiązania wobec kontrahentów — wykaz przeterminowanych faktur z datami wymagalności i kwotami,
  • zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego — najlepiej w formie aktualnych wydruków z kont płatnika lub zaświadczeń o stanie zaległości,
  • zobowiązania finansowe — kredyty, pożyczki (w tym od wspólników), leasing,
  • toczące się postępowania sądowe — nakazy zapłaty, wyroki, sprawy w toku,
  • postępowania komornicze — zajęcia rachunków, egzekucje z majątku.

Na podstawie tego zestawienia można już wstępnie ocenić skalę opóźnień w płatnościach i ryzyko niewypłacalności, a także oszacować ryzyko osobistej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki.

Dokumenty finansowe
Drugi obszar analizy to kondycja finansowa przedsiębiorstwa — nie tylko bieżący kryzys płynnościowy, ale też rentowność, trendy i struktura kosztów. Zakres potrzebnych dokumentów różni się w zależności od formy prowadzonej księgowości.

Spółki prowadzące pełną księgowość:

Podstawą analizy są sprawozdania finansowe — bilans oraz rachunek zysków i strat — za ostatnie 2–3 lata, a jeśli są dostępne, również aktualne dane narastające (np. za bieżący rok do ostatniego zamkniętego miesiąca). Bilans pokazuje strukturę majątku i zobowiązań, rachunek zysków i strat — czy firma realnie zarabia.

Równie ważny, a często pomijany, jest rachunek przepływów pieniężnych (cash flow). To właśnie on pokazuje, czy firma faktycznie generuje gotówkę — bo firma może być rentowna „na papierze”, a jednocześnie tracić płynność. Jeśli cash flow nie jest sporządzany regularnie, pomocne będzie zestawienie obrotów i sald, z którego doradca może samodzielnie odczytać przepływy.

Jednoosobowe działalności gospodarcze i spółki prowadzące uproszczoną księgowość:

W przypadku JDG podstawowym dokumentem jest Księga Przychodów i Rozchodów (KPiR) lub — przy ryczałcie — ewidencja przychodów. Uzupełnieniem są zestawienia sprzedaży i kosztów oraz dostępne raporty z systemu księgowego lub biura rachunkowego.

Niezależnie od formy działalności warto też mieć pod ręką ostatnie deklaracje podatkowe, choć nie są one tak istotne jak bilans, rachunek zysków i strat czy KPiR — służą głównie jako punkt odniesienia przy weryfikacji danych.

Majątek przedsiębiorstwa
Trzeci obszar to ocena tego, czym firma dysponuje — czy jest majątek, który może zabezpieczać zobowiązania, posłużyć do sfinansowania restrukturyzacji lub zaspokoić wierzycieli w postępowaniu upadłościowym.

Potrzebne dokumenty i informacje:

  • wykaz środków trwałych z wartościami ewidencyjnymi i rynkowymi (o ile są znane),
  • nieruchomości — tytuł własności oraz informacje o ustanowionych hipotekach i innych obciążeniach,
  • umowy leasingowe — przedmiot, wartość pozostałych rat, ewentualne zaległości,
  • należności od kontrahentów — najlepiej w formie raportu aging, czyli zestawienia pokazującego, które należności są bieżące, a które przeterminowane i o ile dni; pozwala to ocenić, ile z nich jest realnie ściągalnych,
  • stan zapasów, jeśli firma prowadzi działalność handlową lub produkcyjną.

Kluczowe umowy
W sytuacji kryzysowej umowy często decydują o tym, czy firma może w ogóle kontynuować działalność — czy kontrahenci mogą wypowiedzieć kontrakt, czy bank może postawić kredyt w stan wymagalności, czy leasingodawca może odebrać maszyny.

Do analizy potrzebne są przede wszystkim:

  • umowy kredytowe i pożyczkowe — w tym pożyczki od wspólników, które w restrukturyzacji mogą być traktowane odrębnie,
  • umowy leasingowe,
  • umowa najmu siedziby lub kluczowych lokali,
  • istotne umowy handlowe z głównymi odbiorcami lub dostawcami — szczególnie te, które zawierają klauzule umożliwiające wypowiedzenie w razie pogorszenia sytuacji finansowej kontrahenta lub wszczęcia postępowania upadłościowego.

Czego najczęściej brakuje
W naszej praktyce restrukturyzacyjnej najczęściej spotykamy się z sytuacją, w której przedsiębiorca przychodząc na pierwsze spotkanie nie dysponuje:

  • aktualnym zestawieniem zobowiązań — zna „z grubsza” skalę długów, ale nie ma ich usystematyzowanej listy,
  • aktualną księgowością — szczególnie groźny brak, bo uniemożliwia ocenę momentu powstania niewypłacalności, co bezpośrednio przekłada się na ryzyko odpowiedzialności zarządu,
  • wiedzą o wszystkich ustanowionych zabezpieczeniach — hipotekach, zastawach, poręczeniach,
  • dokładną informacją o zaległościach wobec ZUS i urzędu skarbowego.

Każdy z tych braków wydłuża czas analizy i — co ważniejsze — skraca czas na podjęcie skutecznych działań.

Ile czasu zajmuje wstępna analiza
Przy kompletnej dokumentacji wstępna ocena sytuacji przedsiębiorstwa jest możliwa w ciągu kilku dni. Już na podstawie zestawienia zobowiązań oraz podstawowych dokumentów finansowych można wstępnie ocenić:

  • czy firma jest już niewypłacalna czy tylko zagrożona niewypłacalnością,
  • czy restrukturyzacja ma ekonomiczny sens,
  • czy i kiedy powstał obowiązek złożenia wniosku o upadłość,
  • jakie jest aktualne ryzyko osobistej odpowiedzialności członków zarządu.

Im wcześniej dokumenty trafią do doradcy, tym więcej opcji pozostaje do wyboru. Każdy tydzień zwłoki w sytuacji kryzysowej zawęża pole manewru.

Podsumowanie

  1. Ocena sytuacji przedsiębiorstwa w kryzysie zaczyna się od danych, a nie od decyzji o restrukturyzacji czy upadłości.
  2. Najważniejsze są: zestawienie zobowiązań, dokumenty finansowe (bilans i rachunek zysków i strat lub Księga Przychodów i Rozchodów) oraz informacje o majątku i kluczowych umowach.
  3. Zakres dokumentów finansowych różni się w zależności od formy księgowości — spółki dostarczają sprawozdania finansowe i rachunek przepływów pieniężnych, jednoosobowe działalności gospodarcze — Księgę Przychodów i Rozchodów lub ewidencję przychodów.
  4. Typowe problemy to brak aktualnego zestawienia zobowiązań, zaległa księgowość i brak wiedzy o ustanowionych zabezpieczeniach.
  5. Przy kompletnej dokumentacji wstępna analiza jest możliwa w ciągu kilku dni — i może uchronić zarząd przed osobistą odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.

Jeśli firma boryka się z problemami z płynnością i chcesz wiedzieć, jakie opcje wchodzą w grę — skontaktuj się z Kancelarią Restruktor. Wstępna analiza sytuacji jest możliwa już po przesłaniu podstawowych dokumentów.

Zobacz też:

Wszystkie artykuły dotyczące niewypłacalności przedsiębiorcy znajdziesz w Bazie wiedzy — Restrukturyzacja i upadłość przedsiębiorcy.


Specjalizujemy się w zakresie prawa upadłościowego i restrukturyzacji.
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z nami za pośrednictwem formularza.

Kontakt

Podobne wpisy