Co zrobić w razie oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki?
Złożyłeś wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, a sąd go oddalił. Czy to oznacza, że problem zniknął? Niestety nie. Oddalenie wniosku nie kończy problemów — spółka nadal istnieje w rejestrze, zobowiązania pozostają, a zarząd formalnie nadal pełni swoją funkcję. Warto jednak wiedzieć, że oddalenie wniosku uruchamia szereg mechanizmów prawnych, które mogą doprowadzić do formalnego zakończenia bytu spółki.
Oddalenie wniosku — co to oznacza
Najczęstszą przyczyną oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy jest brak majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania. Zgodnie z art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego sąd oddali wniosek, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na ich pokrycie. Sąd może też oddalić wniosek, jeżeli majątek dłużnika jest w takim stopniu obciążony hipotekami lub zastawami, że pozostała jego część nie wystarczyłaby na koszty postępowania.
Oddalenie wniosku jest merytorycznym orzeczeniem sądu — wywołuje określone skutki prawne i może być zaskarżone zażaleniem. Nie należy go mylić ze zwrotem wniosku z przyczyn formalnych, który nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
Dlaczego warto złożyć wniosek, nawet gdy z góry wiadomo że zostanie oddalony
Wielu członków zarządu zadaje sobie pytanie: po co składać wniosek o ogłoszenie upadłości, skoro spółka nie ma majątku i wiadomo, że sąd go oddali? Odpowiedź jest jednoznaczna — i tak warto, a nawet trzeba.
Obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstaje z mocy ustawy w momencie zaistnienia stanu niewypłacalności i musi być wykonany w terminie 30 dni. Terminowe złożenie wniosku jest warunkiem koniecznym do skorzystania z ochrony przed osobistą odpowiedzialnością członków zarządu — zarówno cywilnoprawną na podstawie art. 299 k.s.h., jak i podatkową na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Co istotne, ochronę tę daje terminowe złożenie wniosku — wniosek oddalony zachowuje moc ochronną, wniosek zwrócony z przyczyn formalnych nie wywołuje żadnych skutków. Czy ochrona w danym przypadku rzeczywiście zadziała, zależy od szeregu okoliczności szczegółowo omówionych w artykułach poświęconych odpowiedzialności członków zarządu.
Skutki oddalenia — co się dzieje ze spółką
Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie umarza zobowiązań spółki ani nie powoduje jej wykreślenia z rejestru. Spółka nadal istnieje jako podmiot prawa, wierzyciele zachowują swoje roszczenia i mogą prowadzić egzekucję z majątku spółki, a zarząd formalnie nadal pełni swoją funkcję ze wszystkimi wynikającymi z tego obowiązkami — w tym obowiązkiem składania sprawozdań finansowych.
W praktyce powstaje sytuacja, którą można określić jako „martwa spółka” — podmiot, który faktycznie nie prowadzi działalności i nie ma majątku, ale nadal figuruje w rejestrze.
Zawiadomienie sądu rejestrowego — co dzieje się po oddaleniu
Oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd upadłościowy ustala, czy materiał zgromadzony w sprawie daje podstawę do rozwiązania spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego (art. 13 ust. 2a Prawa upadłościowego). Jeżeli tak — zawiadamia o tym sąd rejestrowy, który może wszcząć odpowiednie postępowanie z urzędu.
Jest to mechanizm, który łączy postępowanie upadłościowe z procedurą wykreślenia spółki z KRS — i który w wielu przypadkach może doprowadzić do formalnego zakończenia bytu spółki bez konieczności przeprowadzania kosztownej likwidacji.
Rozwiązanie spółki bez likwidacji — tryb z ustawy o KRS
Podstawę prawną stanowią art. 25a–25d ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Sąd rejestrowy wszczyna postępowanie z urzędu i bada, czy spółka posiada zbywalny majątek i czy faktycznie prowadzi działalność.
Postępowanie przebiega następująco. Sąd rejestrowy zawiadamia spółkę o wszczęciu postępowania i wzywa ją do wykazania w terminie 14 dni, że faktycznie prowadzi działalność i posiada majątek. Jednocześnie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ukazuje się ogłoszenie wzywające wszystkich zainteresowanych do zgłaszania okoliczności przemawiających przeciwko rozwiązaniu spółki — termin na zgłoszenie wynosi 3 miesiące od dnia ogłoszenia. W toku postępowania sąd może zwracać się o informacje do organów podatkowych, ZUS, ksiąg wieczystych i innych rejestrów publicznych. Cała procedura trwa co najmniej kilka miesięcy.
Postępowanie może zakończyć się dwojako. Jeżeli sąd ustali, że spółka nie posiada zbywalnego majątku i faktycznie nie prowadzi działalności, orzeka o jej rozwiązaniu bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i zarządza wykreślenie z rejestru. Istnienie niezaspokojonych zobowiązań nie stoi przy tym na przeszkodzie — ustawa wprost przewiduje, że zadłużenie spółki nie wyklucza jej rozwiązania w tym trybie. Jeżeli natomiast okaże się, że spółka posiada zbywalny majątek, faktycznie prowadzi działalność lub zachodzą inne istotne okoliczności przemawiające przeciwko rozwiązaniu — w szczególności uzasadniony interes wierzyciela — sąd umarza postępowanie.
Co z długami spółki po wykreśleniu?
Wykreślenie spółki z rejestru nie umarza jej zobowiązań. Wierzyciele, którzy nie zdołali zaspokoić swoich roszczeń z majątku spółki, mogą nadal dochodzić ich od byłych członków zarządu. Wykreślenie spółki kończy jej byt prawny, ale nie zamyka drogi do odpowiedzialności osób, które nią zarządzały. Właśnie dlatego tak istotne jest terminowe złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości — członek zarządu, który dopełnił tego obowiązku w terminie, ma podstawy do obrony przed roszczeniami wierzycieli, nawet jeśli wniosek został oddalony.
Co jeśli sąd rejestrowy nie wykreśli spółki?
Postępowanie z urzędu nie zawsze kończy się wykreśleniem. Jeżeli ujawni się zbywalny majątek spółki lub zajdą inne okoliczności wykluczające rozwiązanie bez likwidacji, sąd umarza postępowanie i spółka pozostaje w rejestrze. W takiej sytuacji właściciele mają do wyboru dwie główne ścieżki.
Pierwsza to przeprowadzenie pełnej likwidacji spółki w trybie przewidzianym przez Kodeks spółek handlowych. Jest to rozwiązanie skuteczne i dające pełną kontrolę nad procesem, ale wiąże się z kosztami i może trwać wiele miesięcy. W praktyce przeprowadzenie likwidacji bywa szczególnie trudne, gdy spółka nie ma środków nawet na pokrycie podstawowych kosztów funkcjonowania likwidatora i obsługi księgowej.
Druga opcja to sprzedaż spółki w celu jej rozwiązania w uproszczonym trybie. Kancelaria Restruktor zajmuje się nabywaniem tego rodzaju podmiotów i przeprowadzaniem procedury ich rozwiązania — dla właściciela oznacza to uniknięcie kosztów i formalności związanych z pełną likwidacją.
Podsumowanie
- Wniosek o ogłoszenie upadłości warto złożyć nawet wtedy, gdy spółka nie ma majątku — terminowo złożony wniosek, choćby następnie oddalony, jest warunkiem koniecznym ochrony zarządu przed osobistą odpowiedzialnością.
- Oddalenie wniosku nie kończy problemów — spółka nadal istnieje w rejestrze, a zobowiązania pozostają.
- Sąd upadłościowy, oddalając wniosek, ustala czy materiał sprawy uzasadnia rozwiązanie spółki bez likwidacji i zawiadamia o tym sąd rejestrowy.
- Sąd rejestrowy może wszcząć postępowanie z urzędu, które — jeśli spółka nie ma zbywalnego majątku i nie prowadzi działalności — może zakończyć się wykreśleniem spółki z rejestru. Cała procedura trwa co najmniej kilka miesięcy.
- Wykreślenie spółki nie umarza jej zobowiązań — wierzyciele mogą nadal dochodzić roszczeń od byłych członków zarządu.
- Jeżeli postępowanie o rozwiązanie bez likwidacji nie doprowadzi do wykreślenia, pozostaje pełna likwidacja w trybie k.s.h. lub sprzedaż spółki w celu jej rozwiązania w uproszczonym trybie.
Jeżeli sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Twojej spółki i zastanawiasz się co dalej — zapraszamy do kontaktu z kancelarią Restruktor. Przeanalizujemy sytuację i pomożemy wybrać najlepszą ścieżkę zakończenia bytu spółki.
Zobacz też:
- Jak wygląda procedura złożenia i rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy?
- Czym jest restrukturyzacja przedsiębiorcy i jakie cele jej przyświecają?
- Czy oddalony wniosek o ogłoszenie upadłości chroni członka zarządu przed odpowiedzialnością?
